Maanden nadat Marjo en zijn wisselende reisconsorten zijn terugggekeerd, kom ik terug op de blog met filmbeelden. Honderden foto's heb ik gezien en tientallen filmpjes bekeken. Voornamelijk opnames die Fred tijdens zijn verblijf in Kruger afgelopen februari gemaakt heeft. Uit al dat materiaal heb ik een selectie gemaakt en op het wereld wijde web geplaatst. Afgelopen weekend zijn 21 filmjes van Fred ge-upload naar YouTube. Met een eenvoudige muisklik kom je in de sporen van het reisgezelschap en waan je je voor even deelgenoot van hun belevingen en ervaringen.
Enkele van de aardigste filmpjes staan voor het gemak hieronder.
Een olifantenbul die er alle tijd voor neeemt om zijn toilet te maken in een ongetwijfeld behaaglijk warme poel onder de Afrikaanse zon en daarna nog even keurig zijn 'slag'tanden poetst.
Ladysmith Black Mombaza zingt daarbij a capella: Ntulube - away you riversnakes.
Een korte maar fraaie opname van een volwassen cheetah.
Een imponerend beeld van de Afrikaanse savanne vlak bij rustkamp Satara, waar tientallen zebra's en gnoes gezamenlijk grazen om een indruk te krijgen van de enorme aantallen wildlife in het Krugerpark.
En tenslotte een grappige voorstelling van 2 moeder-bavianen met hun kind ieder op hun eigen verdieping, alsof ze een boom-etage-woning-met-uitzicht betrokken hebben op het Afrikaanse platte land.
Wanneer je er hierna nog geen genoeg van hebt kunnen krijgen en je nieuwsgierig bent naar bijvoorbeeld een filmpje uit het wildlife-reservaat Moholoholo of misschien iets wilt zien van de ravage die de overstromende watermassa's in januari 2011 achtergelaten hebben, klik dan hier op de YouTubelink.
Groet en tot de volgende keer,
Henny
zaterdag 9 juni 2012
zaterdag 26 mei 2012
Jane Goodall in Dierenpark Amersfoort
Jane Goodall is een wereld beroemde vrouw. Wereld beroemd vanwege haar werk als antropologe en biologe. Ze is bekend geworden door haar zeer consistente studie - ruim 40 jaar lang - van het sociale leven binnen chimpansee families.
Valerie Jane Morris-Goodall is haar volledige naam en zag in Londen op 3 april 1934 het levenslicht.
Zij kwam aanvankelijk vanwege haar interesse voor dieren als secretaresse van de antropoloog Louis Leakey in Kenia terecht. Vanaf begin jaren -60 is zij de chimpansees van Gombe Stream National Park gaan bestuderen, waarvan zij een groot aantal jaren directrice is geweest. In 1965 werd haar door de Universiteit van Cambridge een doctoraat in gedragsbiologie toegekend, puur op haar in de praktijk verworven kennis.
Het Jane Goodall Instituut Nederland houdt haar reputatie hier te lande in stand. Bijna in haar eentje zorgde zij voor de emancipatie van een indertijd nog tamelijk 'onbekende' dierensoort.
In 1960 realieerde zij haar droom om onze meest nabije soortgenoten in hun natuurlijke omgeving van het Gombe National Park te Tanzania te bestuderen. Tot op de dag van vandaag zet zij zich actief in om de wereld het besef bij te brengen van de waarde van het behoud van de chimpansee. Daarbij wordt zij gedreven door haar visie op een humanitair ideaal van een samenleving, waarin de mens een balans vindt met zijn natuurlijke omgeving om de voorwaarde te scheppen om te overleven. In haar overtuiging dat de mens, door zijn biologische 'voorsprong', hiervoor verantwoordelijk is, weet zij het bewustzijn aan te wakkeren om deze taak serieus te nemen. Wij zijn immers afhankelijk van een natuurlijke omgeving.
Zij verdient haar wereld-beroemde status met vlag en wimpel: zij richtte, als vrouw, - wat heel bijzonder was in de tijd dat zij haar carriëre begon - met haar studie een spotlight op de chimpansee. Daarbij bracht zij vooral de sociale intelligentie van de mens-aap en zijn vaardigheden om instrumenten te gebruiken onder de aandacht.
Het is nog niet zo lang geleden dat de chimpansee het merkteken had van 'een vreemde aap', achterlijk en vooral gevaarlijk.
Zij combineerde verschillende specialisaties, ethologie en primatologie, in haar werk. Zo betrad Jane Goodall een zeer interessant cross-over gebied, wat nog een niemandsland was en niet in kaart was gebracht. Binnen dit bijzondere studiegebied kon zij de verschillende vooroordelen over de chimpansee weerleggen. Zij was de eerste die overtuigend het gebruik van hulpmiddelen bij deze mens-apen waarnam. Met behulp van een strootje zag ze chimpansees insecten uit een termietenheuvel halen, om die vervolgens op te eten. Hoe primitief ook, 'het strootje' is gebruik maken van een hulpmiddel,'techniek' in de meest lettelijke zin van het woord. Techniek was iets wat tot dan toe alleen aan de menselijke soort, als typisch menselijke vaardigheid en verworvenheid, werd toegeschreven. De ontdekking van Jane Goodall wekte in sommige kringen verontrusting en opschudding. Kan dat wel waar zijn? Kan zij, als vrouw!, wel een wetenschappelijk observatie doen? Heeft die vrouw wel een wetenschappelijke kijk?
Het meest verontrustend was nog de onderliggende vraag: Waar ligt dan het onderscheid tussen mens en dier? Een vraag, die niet eerder gesteld kon worden, omdat men niet twijfelde aan de onoverbrugbare afstand tussen mens en dier. Omdat men meende dat dit - zoals in de bijbel beschreven - voor altijd al vaststond.
De grens tussen dier en mens blijkt sindsdien verwarrend en - voor sommigen verontrustend - dun. Jane's observaties hebben gevolgen gehad in wetenschappelijke kringen; wanneer ook dieren 'technisch' kunnen handelen, hoe en waarmee onderscheidt zich dan de mens, die zich superieur waant aan de dierenwereld?
De omschrijving van 'mens-zijn' en wat onderscheidend typisch menselijk is moest geherdefinieerd worden toen de wetenschappelijke observaties van Goodall uiteindelijk geaccepteerd werden.
Eibl Eibelsfeldt publiceert in de jaren -60 van de vorige eeuw uitgebreid over de biologische achtergronden bij elementaire gedragspatronen, ondermeer met het boek Liefde en haat ( uitgegeven door Ploegsma, 1971 ).
Hij beschrijft menselijke emoties vanuit evolutionair biologische ontwikkelingen. In deze tijd pleit Frans de Waal via het analyseren van gedrag van dieren voor het herzien van de oorsprong van morele waarden. Ook bij dieren worden uitingen van empathie en sympathie waargenomen, sociale gevoelens, tot voor kort alleen aan menselijk gedrag werden toegeschreven.
De vraag dient zich aan of wij ons wel zo nodig bezig moeten houden met het onderscheid tussen mens en dier. Zijn we ondertussen niet in een tijd aangekomen waarin de overeenkomst en de onderlinge afhankelijkheid tussen mens en dier onder de aandacht dient te komen?
Dit is nu precies wat Jane Goodall al tientallen jaren doet.
Onlangs was zij in Nederland en werd haar door de directeur van GaiaZOO een cheque van 5.000 euro overhandigd voor het Jane Goodal Instituut Nederland.
In het Tuschinski Theater van Amsterdam werd afgelopen vrijdag op 18 mei eenmalig voor genodigden Jane's Journey, een documentaire over het leven van Jane Goodall getoond. Deze film zal vermoedelijk in de nabije toekomst op de National Geografic kanalen van de televisie te zien zijn.
Voor het geven van een persconferentie was zij naar Dierenpark Amersfoort gekomen. Marjo gaf Jane daar een rondleiding door het park. Bij de chimpansee verblijf aangekomen wilde hij graag haar mening horen over de groep chimpansees van het park.
Jane en Marjo samen op een plaatje.
Zij bleken het als pri(ma)-maatjes goed met elkaar te kunnen vinden.
Jane Goodall heeft ons - meer dan wie ook - bijgebracht wie onze meest nabije soortgenoot, de chimpansee, is.
Zij heeft duidelijk gemaakt dat de chimpansee echt een MENS-aap is.
Valerie Jane Morris-Goodall is haar volledige naam en zag in Londen op 3 april 1934 het levenslicht.
Zij kwam aanvankelijk vanwege haar interesse voor dieren als secretaresse van de antropoloog Louis Leakey in Kenia terecht. Vanaf begin jaren -60 is zij de chimpansees van Gombe Stream National Park gaan bestuderen, waarvan zij een groot aantal jaren directrice is geweest. In 1965 werd haar door de Universiteit van Cambridge een doctoraat in gedragsbiologie toegekend, puur op haar in de praktijk verworven kennis.
Het Jane Goodall Instituut Nederland houdt haar reputatie hier te lande in stand. Bijna in haar eentje zorgde zij voor de emancipatie van een indertijd nog tamelijk 'onbekende' dierensoort.
In 1960 realieerde zij haar droom om onze meest nabije soortgenoten in hun natuurlijke omgeving van het Gombe National Park te Tanzania te bestuderen. Tot op de dag van vandaag zet zij zich actief in om de wereld het besef bij te brengen van de waarde van het behoud van de chimpansee. Daarbij wordt zij gedreven door haar visie op een humanitair ideaal van een samenleving, waarin de mens een balans vindt met zijn natuurlijke omgeving om de voorwaarde te scheppen om te overleven. In haar overtuiging dat de mens, door zijn biologische 'voorsprong', hiervoor verantwoordelijk is, weet zij het bewustzijn aan te wakkeren om deze taak serieus te nemen. Wij zijn immers afhankelijk van een natuurlijke omgeving.
Zij verdient haar wereld-beroemde status met vlag en wimpel: zij richtte, als vrouw, - wat heel bijzonder was in de tijd dat zij haar carriëre begon - met haar studie een spotlight op de chimpansee. Daarbij bracht zij vooral de sociale intelligentie van de mens-aap en zijn vaardigheden om instrumenten te gebruiken onder de aandacht.
Het is nog niet zo lang geleden dat de chimpansee het merkteken had van 'een vreemde aap', achterlijk en vooral gevaarlijk.
Zij combineerde verschillende specialisaties, ethologie en primatologie, in haar werk. Zo betrad Jane Goodall een zeer interessant cross-over gebied, wat nog een niemandsland was en niet in kaart was gebracht. Binnen dit bijzondere studiegebied kon zij de verschillende vooroordelen over de chimpansee weerleggen. Zij was de eerste die overtuigend het gebruik van hulpmiddelen bij deze mens-apen waarnam. Met behulp van een strootje zag ze chimpansees insecten uit een termietenheuvel halen, om die vervolgens op te eten. Hoe primitief ook, 'het strootje' is gebruik maken van een hulpmiddel,'techniek' in de meest lettelijke zin van het woord. Techniek was iets wat tot dan toe alleen aan de menselijke soort, als typisch menselijke vaardigheid en verworvenheid, werd toegeschreven. De ontdekking van Jane Goodall wekte in sommige kringen verontrusting en opschudding. Kan dat wel waar zijn? Kan zij, als vrouw!, wel een wetenschappelijk observatie doen? Heeft die vrouw wel een wetenschappelijke kijk?
Het meest verontrustend was nog de onderliggende vraag: Waar ligt dan het onderscheid tussen mens en dier? Een vraag, die niet eerder gesteld kon worden, omdat men niet twijfelde aan de onoverbrugbare afstand tussen mens en dier. Omdat men meende dat dit - zoals in de bijbel beschreven - voor altijd al vaststond.
De grens tussen dier en mens blijkt sindsdien verwarrend en - voor sommigen verontrustend - dun. Jane's observaties hebben gevolgen gehad in wetenschappelijke kringen; wanneer ook dieren 'technisch' kunnen handelen, hoe en waarmee onderscheidt zich dan de mens, die zich superieur waant aan de dierenwereld?
De omschrijving van 'mens-zijn' en wat onderscheidend typisch menselijk is moest geherdefinieerd worden toen de wetenschappelijke observaties van Goodall uiteindelijk geaccepteerd werden.
Eibl Eibelsfeldt publiceert in de jaren -60 van de vorige eeuw uitgebreid over de biologische achtergronden bij elementaire gedragspatronen, ondermeer met het boek Liefde en haat ( uitgegeven door Ploegsma, 1971 ).
Hij beschrijft menselijke emoties vanuit evolutionair biologische ontwikkelingen. In deze tijd pleit Frans de Waal via het analyseren van gedrag van dieren voor het herzien van de oorsprong van morele waarden. Ook bij dieren worden uitingen van empathie en sympathie waargenomen, sociale gevoelens, tot voor kort alleen aan menselijk gedrag werden toegeschreven.
De vraag dient zich aan of wij ons wel zo nodig bezig moeten houden met het onderscheid tussen mens en dier. Zijn we ondertussen niet in een tijd aangekomen waarin de overeenkomst en de onderlinge afhankelijkheid tussen mens en dier onder de aandacht dient te komen?
Dit is nu precies wat Jane Goodall al tientallen jaren doet.
Onlangs was zij in Nederland en werd haar door de directeur van GaiaZOO een cheque van 5.000 euro overhandigd voor het Jane Goodal Instituut Nederland.
In het Tuschinski Theater van Amsterdam werd afgelopen vrijdag op 18 mei eenmalig voor genodigden Jane's Journey, een documentaire over het leven van Jane Goodall getoond. Deze film zal vermoedelijk in de nabije toekomst op de National Geografic kanalen van de televisie te zien zijn.
Voor het geven van een persconferentie was zij naar Dierenpark Amersfoort gekomen. Marjo gaf Jane daar een rondleiding door het park. Bij de chimpansee verblijf aangekomen wilde hij graag haar mening horen over de groep chimpansees van het park.
Zij zien er tenminste gelukkig uit..............was haar antwoord. Een groot compliment van een vrouw, die haar leven besteed heeft aan het bestuderen van en leven met chimpansees in de vrije natuur.
Jane en Marjo samen op een plaatje.
Zij bleken het als pri(ma)-maatjes goed met elkaar te kunnen vinden.
Jane Goodall heeft ons - meer dan wie ook - bijgebracht wie onze meest nabije soortgenoot, de chimpansee, is.
Zij heeft duidelijk gemaakt dat de chimpansee echt een MENS-aap is.
maandag 30 april 2012
Varen op een nijlpaard
Het zijn koddige dieren, nijlpaarden, ze lijken niets anders te doen dan een beetje in het warme water van zon overgoten Afrikaanse rivieren en meren te dobberen. Lui en een beetje vadsig komen ze nu en dan aan de kant om te grazen en als het te warm wordt glijden ze weer soepeltjes in de jacuzzi om verder te badderen. Het dagprogramma bestaat voornamelijk uit rondhangen in de plas, waarbij het opensperren van hun imposante muil om te gapen zo ongeveer hun voornaamste activiteit is.'s Avonds wordt er aan de kant gegeten om vervolgens weer verder te dobberen in het water. Het nijlpaarden-onderlijf is volledig aangepast aan het onder-waterleven. Alle zintuigen, die nodig zijn om te overleven zitten op zijn kop. Hij ademt, hoort en ziet boven de waterspiegel. Het dier kan makkelijk vijf minuten onder water, zonder in ademnood te komen. Zwemkampioenen zijn het desondanks niet. Half zwevend 'lopen' ze, soms flinke afstanden, over de bodem van water met een diepte van ongeveer 1,5 meter. Daar heeft het dier ongetwijfeld zijn bijnaam ‘zoetwaterboei’ aan te danken.
Niet echt het gedrag wat je verwacht bij een enigszins macho-achtige benaming als: rivierpaard of hippopotamus, zoals die door de oude Grieken genoemd is.
Toch, schijn bedriegt.
Nijlpaarden zijn veel gevaarlijker dan ze eruit zien. Het is in Zuid-Afrika zelfs, na de malariamug, het dier dat de meeste menselijke slachtoffers eist. Het is vooral heel onverstandig tussen een nijlpaard op de oever en het water in te komen. Het dier voelt zich dan afgesneden en valt aan. Ook is het gevaarlijk zich te begeven met bootjes op water met daarin nijlpaarden. Zij gooien soms de boot om en takelen mensen dan akelig toe met hun tanden. Een volwassen mannetje kan een drie meter lange krokodil in tweeën bijten. De dieren lijken sloom en traag, maar aan land kunnen ze een snelheid tot 30 kilometer per uur halen en zijn ze uiterst wendbaar.
Ondanks dat nijlpaarden de naam hebben erg lui te zijn, hebben ze een voorbeeldig zorggedrag voor de kleine nijlpaardjes. De band tussen moeder en jong is zeer hecht. De moeder likt het jong en krabt het voorzichtig met de grote snijtanden. De moeder is erg beschermend naar haar jong toe en andere nijlpaarden worden op afstand gehouden. Na enkele maanden komt het voor dat jonge kalfjes in een soort van crèche worden achtergelaten, waarbij enkele nijlpaarden op de hele groep passen terwijl de moeders even weg zijn.
Toen de aanleg van de Aswan Low Dam ter hoogte van de 1ste stroomversnelling in de Nijl op ongeveer 1.000 kilometer van haar bronnen rond 1902 voltooid was, nam het aantal krokodillen en nijlpaarden in Egypte drastisch af. Bij de realisatie van de High Dam eind jaren -40 van de vorige eeuw, zo'n 6 kilometer verder stroomopwaarts bij Assouan, was er helemaal geen doorkomen meer aan. Voor familie Krok en familie Hippo zat er niets anders op dan zich verder op te houden in de zuidelijker regionen van Afrika.
Sinds mei 2006 staat het nijlpaard op de IUCN Rode Lijst als een kwetsbare soort. De jacht op het dier voor vlees en ivoor en habitatverlies hebben het aantal nijlpaarden doen afnemen. Vooral in gebieden die politiek instabiel zijn, is het aantal nijlpaarden drastisch gedaald. In Congo-Kinshasa is bijvoorbeeld het aantal nijlpaarden in de periode 2000-2007 met circa 95% gedaald.
Er gaat een Afrikaanse legende over waarom het nijlpaard geen haar heeft: "Lang geleden zou het dier prachtig haar hebben gehad. Het was hier zo trots op, dat het ging opscheppen tegen de haas, en vertelde de haas dat die maar lelijk haar had. De haas werd kwaad, en stak terwijl het nijlpaard lag te slapen zijn haar in brand. Sindsdien is het nijlpaard kaal, en het schaamt zich nu zo voor zijn lijf, dat het onder water is gaan leven."
Dat is een, weliswaar grappige, legende om de vragen van nieuwsgierige Afrikaanse kindertjes te kunnen beantwoorden, maar het volgende ongelofelijk wonderlijke krantenbericht ( wat ik enkele jaren geleden tegenkwam ) berust op waarheid - getuige deze foto.
De bijbehorende tekst van Frans van der Helm luidt als volgt:
Wel eens gevaren op een nijlpaard? Van dichtbij bekeken hoe groot dat is - en hoe klein de oortjes zijn? De kinderen op deze foto uit Kameroen doen het heel vaak. Het is te danken aan Africa, en haar makkelijke karakter. Africa is een flink nijlpaard, wel twee ton zwaar. Maar ze begon natuurlijk als een heel klein nijlpaardje. Zij werd gevonden door een jonge man, Souaïbou. Die kwam zich op een ochtend wassen aan de rivier en zag toen op een eilandje een donker hoopje ellende liggen. Het was een verlaten, al half verhongerd nijlpaardjong. De moeder was waarschijnlijk door stropers doodgemaakt.
Het nijlpaardje wilde eerst niets van hem weten, maar Souaïbou heeft het vertrouwen gewonnen - met veel geduld en veel voedsel. Nu, ruim zes jaar later, zijn ze nog steeds de beste maatjes. Souaïbou komt Africa nog steeds twee keer per dag voeren bij de rivier, en kan haast alles met haar doen. Hij noemt haar zijn grote vriendin. Soms spelen ze urenlang in het water. Dan slaat Souaïbou plagerig met zijn armen op het water, en doet Africa alsof ze hem aanvalt. Ze duikt op hem af alsof ze hem een enorme kopstoot gaat geven - razendsnel, want in het water is een nijlpaard heel licht. Maar het is natuurlijk niet echt, en dat weet Souaïbou ook wel. Het gaat altijd goed.
Als ze uitgespeeld zijn gaat Souaïbou lekker languit op haar rug liggen ronddobberen, zijn kleine mensenhoofd bij het grote nijlpaardhoofd. En dan zegt hij aardige woorden in haar kleine oren, die dan nieuwsgierig naar achteren zijn gekanteld. Hij mag haar zelfs plagerig aan haar oortjes trekken, wat niemand anders mag. Zelfs de kinderen niet, die vaak een kleine rondvaart op haar rug mogen maken. Kijk maar naar die jongen rechts op de foto. Hij weet het Africa vindt haast alles best, maar van haar oren blijf je af. Gelijk heeft ze.
Verder is ze heel geduldig met kinderen die op haar varen, of haar als drijvende duikplank gebruiken. Soms heeft Africa genoeg van al dat gedoe aan haar kop. Dan duikt ze gewoon eventjes onder. En als ze er werkelijk genoeg van heeft, doet ze heel eventjes of ze aan gaat vallen. Dan springt of zwemt iedereen gillend alle kanten op, alsof Africa een gevaarlijk monster is. Lachend laten ze het vriendelijke nijlpaard dan met rust.
Maar haar beste vriend blijft toch Souaïbou. Wanneer hij niet komt opdagen bij de rivier, gaat ze naar hem op zoek. Dan loopt ze naar de stad vlakbij, waar hij woont. Garoua is een hele drukke Afrikaanse stad, vol auto's en brommers die aan alle kanten van de weg rijden. Twee ton nijlpaard zorgt dan voor grote verkeersopstoppingen. Maar iedereen vindt het best, zelfs politieagenten staan lachend te kijken. Want dat is Africa, en iedereen kent haar. Ze hoort erbij.
Ik wou dat ik zo'n nijlpaard in de buurt had, in Rotterdam. Zo eentje waar je op kunt varen. Of dat je opeens midden in de stad tegenkomt, omdat het staat te wachten op een vriend. Want dat doet Africa. Dan staat ze bijvoorbeeld geduldig voor de bioscoop, waar ze ooit Souaïdou ooit uit zag komen. Lang hoeft ze niet te wachten, ook niet als hij niet eens in de bioscoop zit. Want mensen die het zien gaan hem natuurlijk even waarschuwen: 'Souaïbou, er is een nijlpaard naar je op zoek.'
Het bijzondere nijlpaard is trouwens haar eigen soort niet vergeten. als er af en toe nog eens echt wilde nijlpaarden in de buurt zijn, gaat Africa daar gezellig bij rondzwemmen. Maar ze komt altijd terug, zoekend naar haar redder die haar nog steeds lekkere hapjes voorzet. Er komen veel mensen naar haar kijken, want een nijlpaard zie je niet zo vaak van heel dichtbij. Africa is een beroemd nijlpaard aan het worden. Het beroemdste van Kameroen.
De moraal van dit verhaal?
Gevaarlijk en agressief of sociaal en gezellig?
Een kwestie van aanleg of opvoeding?
Africa is intelligent genoeg om zich van deze discussie niets aan te trekken!
Tot slot nog een olijke ode aan het nijlpaard van Het Klein Orkest: LEVE HET NIJLPAARD
En voor wie nog niet genoeg heeft van nijlpaarden, kan klikken op: Het nijlpaard aan de Nijl om de liedtekst van Hans Dorrestijn over het nijlpaard te vinden.
Niet echt het gedrag wat je verwacht bij een enigszins macho-achtige benaming als: rivierpaard of hippopotamus, zoals die door de oude Grieken genoemd is.
Toch, schijn bedriegt.
Nijlpaarden zijn veel gevaarlijker dan ze eruit zien. Het is in Zuid-Afrika zelfs, na de malariamug, het dier dat de meeste menselijke slachtoffers eist. Het is vooral heel onverstandig tussen een nijlpaard op de oever en het water in te komen. Het dier voelt zich dan afgesneden en valt aan. Ook is het gevaarlijk zich te begeven met bootjes op water met daarin nijlpaarden. Zij gooien soms de boot om en takelen mensen dan akelig toe met hun tanden. Een volwassen mannetje kan een drie meter lange krokodil in tweeën bijten. De dieren lijken sloom en traag, maar aan land kunnen ze een snelheid tot 30 kilometer per uur halen en zijn ze uiterst wendbaar.
Ondanks dat nijlpaarden de naam hebben erg lui te zijn, hebben ze een voorbeeldig zorggedrag voor de kleine nijlpaardjes. De band tussen moeder en jong is zeer hecht. De moeder likt het jong en krabt het voorzichtig met de grote snijtanden. De moeder is erg beschermend naar haar jong toe en andere nijlpaarden worden op afstand gehouden. Na enkele maanden komt het voor dat jonge kalfjes in een soort van crèche worden achtergelaten, waarbij enkele nijlpaarden op de hele groep passen terwijl de moeders even weg zijn.
Toen de aanleg van de Aswan Low Dam ter hoogte van de 1ste stroomversnelling in de Nijl op ongeveer 1.000 kilometer van haar bronnen rond 1902 voltooid was, nam het aantal krokodillen en nijlpaarden in Egypte drastisch af. Bij de realisatie van de High Dam eind jaren -40 van de vorige eeuw, zo'n 6 kilometer verder stroomopwaarts bij Assouan, was er helemaal geen doorkomen meer aan. Voor familie Krok en familie Hippo zat er niets anders op dan zich verder op te houden in de zuidelijker regionen van Afrika.
Sinds mei 2006 staat het nijlpaard op de IUCN Rode Lijst als een kwetsbare soort. De jacht op het dier voor vlees en ivoor en habitatverlies hebben het aantal nijlpaarden doen afnemen. Vooral in gebieden die politiek instabiel zijn, is het aantal nijlpaarden drastisch gedaald. In Congo-Kinshasa is bijvoorbeeld het aantal nijlpaarden in de periode 2000-2007 met circa 95% gedaald.
Er gaat een Afrikaanse legende over waarom het nijlpaard geen haar heeft: "Lang geleden zou het dier prachtig haar hebben gehad. Het was hier zo trots op, dat het ging opscheppen tegen de haas, en vertelde de haas dat die maar lelijk haar had. De haas werd kwaad, en stak terwijl het nijlpaard lag te slapen zijn haar in brand. Sindsdien is het nijlpaard kaal, en het schaamt zich nu zo voor zijn lijf, dat het onder water is gaan leven."
Dat is een, weliswaar grappige, legende om de vragen van nieuwsgierige Afrikaanse kindertjes te kunnen beantwoorden, maar het volgende ongelofelijk wonderlijke krantenbericht ( wat ik enkele jaren geleden tegenkwam ) berust op waarheid - getuige deze foto.
De bijbehorende tekst van Frans van der Helm luidt als volgt:
Wel eens gevaren op een nijlpaard? Van dichtbij bekeken hoe groot dat is - en hoe klein de oortjes zijn? De kinderen op deze foto uit Kameroen doen het heel vaak. Het is te danken aan Africa, en haar makkelijke karakter. Africa is een flink nijlpaard, wel twee ton zwaar. Maar ze begon natuurlijk als een heel klein nijlpaardje. Zij werd gevonden door een jonge man, Souaïbou. Die kwam zich op een ochtend wassen aan de rivier en zag toen op een eilandje een donker hoopje ellende liggen. Het was een verlaten, al half verhongerd nijlpaardjong. De moeder was waarschijnlijk door stropers doodgemaakt.
Het nijlpaardje wilde eerst niets van hem weten, maar Souaïbou heeft het vertrouwen gewonnen - met veel geduld en veel voedsel. Nu, ruim zes jaar later, zijn ze nog steeds de beste maatjes. Souaïbou komt Africa nog steeds twee keer per dag voeren bij de rivier, en kan haast alles met haar doen. Hij noemt haar zijn grote vriendin. Soms spelen ze urenlang in het water. Dan slaat Souaïbou plagerig met zijn armen op het water, en doet Africa alsof ze hem aanvalt. Ze duikt op hem af alsof ze hem een enorme kopstoot gaat geven - razendsnel, want in het water is een nijlpaard heel licht. Maar het is natuurlijk niet echt, en dat weet Souaïbou ook wel. Het gaat altijd goed.
Als ze uitgespeeld zijn gaat Souaïbou lekker languit op haar rug liggen ronddobberen, zijn kleine mensenhoofd bij het grote nijlpaardhoofd. En dan zegt hij aardige woorden in haar kleine oren, die dan nieuwsgierig naar achteren zijn gekanteld. Hij mag haar zelfs plagerig aan haar oortjes trekken, wat niemand anders mag. Zelfs de kinderen niet, die vaak een kleine rondvaart op haar rug mogen maken. Kijk maar naar die jongen rechts op de foto. Hij weet het Africa vindt haast alles best, maar van haar oren blijf je af. Gelijk heeft ze.
Verder is ze heel geduldig met kinderen die op haar varen, of haar als drijvende duikplank gebruiken. Soms heeft Africa genoeg van al dat gedoe aan haar kop. Dan duikt ze gewoon eventjes onder. En als ze er werkelijk genoeg van heeft, doet ze heel eventjes of ze aan gaat vallen. Dan springt of zwemt iedereen gillend alle kanten op, alsof Africa een gevaarlijk monster is. Lachend laten ze het vriendelijke nijlpaard dan met rust.
Maar haar beste vriend blijft toch Souaïbou. Wanneer hij niet komt opdagen bij de rivier, gaat ze naar hem op zoek. Dan loopt ze naar de stad vlakbij, waar hij woont. Garoua is een hele drukke Afrikaanse stad, vol auto's en brommers die aan alle kanten van de weg rijden. Twee ton nijlpaard zorgt dan voor grote verkeersopstoppingen. Maar iedereen vindt het best, zelfs politieagenten staan lachend te kijken. Want dat is Africa, en iedereen kent haar. Ze hoort erbij.
Ik wou dat ik zo'n nijlpaard in de buurt had, in Rotterdam. Zo eentje waar je op kunt varen. Of dat je opeens midden in de stad tegenkomt, omdat het staat te wachten op een vriend. Want dat doet Africa. Dan staat ze bijvoorbeeld geduldig voor de bioscoop, waar ze ooit Souaïdou ooit uit zag komen. Lang hoeft ze niet te wachten, ook niet als hij niet eens in de bioscoop zit. Want mensen die het zien gaan hem natuurlijk even waarschuwen: 'Souaïbou, er is een nijlpaard naar je op zoek.'
Het bijzondere nijlpaard is trouwens haar eigen soort niet vergeten. als er af en toe nog eens echt wilde nijlpaarden in de buurt zijn, gaat Africa daar gezellig bij rondzwemmen. Maar ze komt altijd terug, zoekend naar haar redder die haar nog steeds lekkere hapjes voorzet. Er komen veel mensen naar haar kijken, want een nijlpaard zie je niet zo vaak van heel dichtbij. Africa is een beroemd nijlpaard aan het worden. Het beroemdste van Kameroen.
De moraal van dit verhaal?
Gevaarlijk en agressief of sociaal en gezellig?
Een kwestie van aanleg of opvoeding?
Africa is intelligent genoeg om zich van deze discussie niets aan te trekken!
Tot slot nog een olijke ode aan het nijlpaard van Het Klein Orkest: LEVE HET NIJLPAARD
En voor wie nog niet genoeg heeft van nijlpaarden, kan klikken op: Het nijlpaard aan de Nijl om de liedtekst van Hans Dorrestijn over het nijlpaard te vinden.
Abonneren op:
Posts (Atom)