zaterdag 17 augustus 2019

Zeer geslaagde actie voor Centre Simama

De actie voor Congo die dit jaar rond Pasen in Oosterhout en omliggende kerkdorpen gehouden werd, is bijzonder geslaagd te noemen. Niets vermoedend kwam ik vorig jaar eind december terug uit Kisangani en hoorde ik dat hier door Kees de Kok, bestuurslid van de Caritas-afdeling van de Catharinaparochie, een grootscheepse actie voor Centre Simama gestart was. Om aandacht te vragen voor de actie mocht ik links en rechts op scholen, bij verschillende parochies en in het verzorgingshuis in Dorst de nodige toelichting op het Congo-project geven. Bij die gelegenheid werd ik keer op keer verrast door de warme belangstelling voor de verhalen, filmpjes en foto's uit Congo.


Het oorspronkelijke idee was om het centrum eenmalig te bezoeken en een container met fysiotherapie materialen naar Kisangani te zenden. Eenmaal terug diende zich de mogelijkheid aan om drie achtereenvolgende jaren een Eigen Doel te kiezen met ondersteuning van de Bisschoppelijke Vasten Actie, BVA. Zij zouden de beraamde opbrengst met 50% verhogen. De opbrengt werd beraamd op € 3.000,00. Er werd door een groot aantal vrijwilligers in Dorst spontaan gecollecteerd voor het revalidatiecentrum. Die actie heeft uiteindelijk in totaal het fenomenale bedrag van € 11.540,00 opgebracht.

Een uitgelezen kans dus om het centrum op een hoger plan te brengen. Samen met de aanwezige Congolese artsen, fysiotherapeuten en andere ( vaak gehandicapte ) personeelsleden werd voor een periode van drie jaar een plan de campagne met een begroting van € 25.000,00 opgesteld. Daarbij kwam een uitgebreid wensenlijstje boven tafel. Ik zou het centrum voor drie opvolgende jaren bezoeken om daarbij te bemiddelen en de contacten onderhouden. Op deze wijze zouden wij substantieel kunnen bijdragen aan hulp voor het centrum, dat in de zorg wil voorzien voor geestelijk en lichamelijk gehandicapte baby's, kinderen en volwassenen uit Kisangani en in de wijde omtrek.

Inmiddels is er al het een en ander gerealiseerd. Er is € 8.000,00 rechtstreeks naar het centrum overgemaakt en voor de resterende € 3.540,00 worden hier de gewenste medische materialen aangeschaft, die in Congo niet voor handen zijn. Dat geld wordt ondermeer besteed aan een nieuwe memory-card voor de röntgenapparatuur, die momenteel niet gebruikt kan worden, voor een orthese voor beide benen van een jonge man  met een paraplegie (d.i. een dwarslaesie met een verlamming aan beide benen) en voor kleiner medisch instrumentarium. Een medewerker van de Universiteit van Leuven nam spontaan contact op, om laptops, tablets en digitale telefoons mee te geven, voor de internet-workshop van het centrum, die leerlingen opleidt om met digitale media om te gaan.

De Stichting Bisschop Bekkers uit 's Hertogenbosch, die verleden jaar het transport van de zeecontainers voor haar rekening nam, bood nu aan om de nodige educatieve hulpmiddelen voor geestelijk en lichamelijk gehandicapte kinderen te financieren. In overleg met fysiotherapeuten die ervaring hebben met het behandelen van gehandicapte kinderen in ontwikkelingslanden worden Bobath-ballen en zogenoemde ‘pinda-ballen’, therapie-matten en -rollen, speelballen, bijtmaterialen, reflecterende spiegelballen, evenwichtsmaterialen en werpmaterialen voor motorische training aangeschaft. We kijken ook naar digitale tablets met speciale softwareprogramma’s voor gehandicapte kinderen.

Met al die spontaan aangeboden hulp, ook uit onverwachte hoek, hebben we er alle vertrouwen in dat we aan alle verzoeken, die voor drie jaar op de begroting staan van het Centre Simama, kunnen voldoen. Met dank aan iedereen die hier de helpende hand in heeft aangeboden en aan alle gulle gevers, die dit project mede mogelijk maken.


zaterdag 6 april 2019

Actie voor Congo

schilderij van pater Martien in zijn rolstoel
Wat aanvankelijk ontstaan is uit de vriendschap met Pater Martien Konings SCJ en begonnen is als een eenmansactie voor het Centre Simama, is uitgegroeid tot een actie waar een grote groep mensen uit Oosterhout en met name uit Dorst zich met veel enthousiasme voor inzetten. Martien Konings opende in 1985 het centrum voor gehandicapte kinderen en volwassenen in Kisangani, toen hij zelf vanwege een verlamming aan beide benen, aan een rolstoel gekluisterd raakte. Hij overleed op 19 oktober 2017, maar zijn levenswerk onder de evenaar in Congo groeit onverminderd verder uit. Wij hebben de goedkeuring gekregen om onder de vlag van een Bisschoppelijke VastenActie (BVA) in en om de kerkdorpen van Oosterhout (N. Br.) gedurende drie jaar een inzameling te houden voor Centre Simama. De goodwill die we daarvoor van de plaatselijke bevolking krijgen is groot, zoals blijkt uit de vele positieve reacties. Scholen en de kerkplekken in Oosterhout en het verzorgingshuis in Dorst geven allemaal de gelegenheid om met foto's en een PowerPoint presentatie de actie voor Congo toe te lichten en onder de aandacht te brengen.

De reacties daarbij zijn hartverwarmend. Op de basisschool van Oosteind kwam een jochie me zijn voetbal aanbieden. Hij had gehoord dat de kinderen in Kisangani voetbalden met zelfgemaakte ballen van lappen stof en dat het centrum over slechts één bal beschikte voor een groep van dertig gehandicapte kinderen. Een ondernemend meisje zei dat ze de jurk, die haar niet meer paste, zou gaan verkopen. Een ander kindje zou de eieren van hun kippen gaan verkopen. De actiebereidheid is groot bij deze allerjongsten.
We hadden op grond van onze verwachtingen voor de opbrengt van de actie een begroting van € 3.000,00 gemaakt. Van de BVA ontvangen we daar 50% bovenop. Het ziet er naar uit dat we ruim boven deze begroting uitkomen.

Make it possible
SIMAMA betekent in het Swahili STA OP, bedoeld om de gehandicapten op de been te helpen zodat zij zich onafhankelijk kunnen ontwikkelen. Mensen hier in onze omgeving komen ook in beweging en STAAN OP voor het centrum. We willen onze welvaart delen met de minderbedeelden die onder de evenaar een hard bestaan hebben, waar van overheidswege geen zorg voor gehandicapten is. Het Centre Simama in Kisangani is door Martien Konings overgedragen aan de Congolese afdeling van Frères de la Charité. Deze orde van lokale Congolese broeders beheert een groot aantal revalidatiecentra in Congo. Zij kennen de aard en de noden van hun landgenoten. Het is een organisatie die zich inzet voor de onderste lagen van de bevolking.

sporthal mogelijk gemaakt door Foundation Bralima-Heineken
Tijdens mijn verblijf in Kisangani werd me al snel duidelijk dat het hier om een goed georganiseerd centrum gaat. Lichamelijke en/of geestelijke handicapten krijgen aandacht en menswaardige zorg. Er zijn gehandicapten die er tegen betaling in dienst zijn, om in hun eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. De allerarmsten krijgen de nodige behandelingen graties. Omdat er geen 'smeergeld' wordt geaccepteerd, nemen de broeders een uitzonderingspositie in in Congo. Het zijn vooral fondsen zoals het Lilianefonds, de Stichting Bisschop Bekkers, het Internationale Rode Kruis, en vrienden van centrum die als weldoeners het werk in het centrum mogelijk maken. Foundation Bralima-Heineken heeft het centrum enkele jaren geleden een gloednieuwe sporthal geschonken.

Jos Bleijlevens heeft me gevraagd om op dinsdag 9 april in "Het Verhaal Centraal" over mijn ervaringen in Kisangani te vertellen. Vanaf 19.00 uur bent aan de Vondellaan 43 - 4904 BA - te Oosterhout van harte welkom, waar u in de Verrijzeniskerk ontvangen wordt met een kop koffie of thee. 

vrijdag 7 december 2018

Matata in Makiso

Het zorgeloze hakuma matata van verleden week was deze week even buiten zicht. Er waren serieuze rellen in Makiso, hier voor de deur en op weg naar het centrum. Studenten van de universiteit hadden ongevraagd een demonstratie gehouden tegen de verhoging van het studiegeld, en een wegblokkade opgeworpen. Toen een taxi-man me zijn motor een doorgang wilde forceren, werd hij gemolesteerd door studenten. Dat riep een solidaire actie op van alle motor-taxi chauffeurs. Twee groepen van dezelfde leeftijd, maar met een verschillende sociale achtergrond en een verschillend toekomstperspectief, stonden lijnrecht en grimmig tegenover elkaar. Groepen van honderden vechtlustige jongelui. De eerste dag raceten de motoren luid toeterend, schreeuwend en zingend hier door de straat. Sommige chauffeurs stonden in volle vaart met losse handen boven op hun motors. Geweld hing in de lucht en de politie loste waarschuwingsschoten. De volgende ochtend laaide de strijd weer vroeg op en gingen de schermutselingen over in geweld. Er hadden zich relschoppers bij aangesloten, die de gelegenheid te baat namen om die 'bevoorrechte' studenten een lesje te leren.

De laatste tijd ga ik te voet naar Centre Simama, een wandeling van ongeveer een kwartiertje. Toen ik vertrok leek het even rustig. Ver voor me waren de motor-taxi's op weg om de confrontatie met de studenten aan te gaan. Mensen langs de kant volgden actievoerders angstvallig. Ik zag iemand met een flink geweer voor de deur van zijn huis staan. Op een kruispunt vlakbij Simama kwam de meute in paniek terugrennen. Over en weer werd er met stenen gegooid. 'Je had in huis moeten blijven' zei een man, toen ik opzij moest springen om een verdwaalde kei te ontwijken. Ik had geen idee dat het zo uit de hand kon lopen. Hoe licht ontvlambaar hier de onderhuidse spanningen zijn.

In het centrum was het stil. Er was geen taxivervoer, dus waren er ook geen patiënten. De geplande huisbezoeken gingen niet door. Overal in de stad had de politie de weg geblokkeerd. Van het ene op het andere moment is de dagelijkse gang van zaken helemaal ontregeld. Gemoederen raken snel verhit onder evenaar. Met het oog op de geplande verkiezingen van 23 december worden mzungu's dan ook aangeraden om op tijd de wijk te nemen.

Die rellen tussen de studenten en de taxi-men - ze duurden twee dagen - leggen een gevoelige overheids-zenuw bloot. Zonder een goede infrastructuur van het land stagneert de economische ontwikkeling. Een snel groeiende vitale jonge generatie eist een betere toekomst voor zichzelf en hun kinderen. De uitzichtloze armoede, waarin driekwart van de Congolese bevolking leeft van een halve dollar per dag, is een kruidvat, dat ieder moment dat ontploffing kan komen. Het gaat om de ontwikkeling van de potentiële welvaart van het land, waarvan ook de armste bevolkingsgroepen willen profiteren. Het oosten van Congo en met name Kisangani kampt met spanningen met buurland Ruanda, dat hier onder meer de diamanthandel wil domineren. De aanwezigheid van militaire milities herinnert dagelijks aan het dreigende geweld van buitenaf. Daarnaast is er een solidaire weerspannigheid tegen het binnenlandse politieke beleid, dat de noden van de minderbedeelde meerderheid negeert: smeulende vuren die plotseling op kunnen laaien.

Kisangani is een metropool, samengesteld uit zes verschillende woonkernen: Tshopo, Makiso, Kisangani, Kabondo, Mangobo en Lubunga. Het totale inwonertal van Kisangani wordt geschat op anderhalf miljoen. Een verplichte officiële registratie bij de burgerlijke stand is er niet. Vanaf 18 jaar kunnen mensen zich laten inschrijven voor een verkiezingskaart. Sinds het officiële identiteitsbewijs na de dood van Lumumba is afgeschaft, geldt dit ook als een identiteitsbewijs,
Dwars door de stad stroomt gestaag de Congo. La Fleuve is met een lengte van 4.374 km. de grootste verkeersader van het land. Vanwege de talrijke watervallen is de rivier over 3.000 km bevaarbaar, vanaf ongeveer Kisangani tot aan de Atlantische Oceaan. Hier bij Kisangani en op weg naar Matadi zijn spoorwegen aangelegd om de watervallen te passeren.

Vandaag steken Dieudonné en ik de Congo over in een piroque. Ruim dertig man zit op de rand van een soort kano, die in één stuk uit een boom is uitgehouwen. Tijdens de spitsuren kost de overtocht 500 Congolese Francs per persoon. Dat is 35 eurocent. Op andere tijden wordt je voor 200 FC overgezet. We zijn op weg naar Lubunga. Dat ligt aan de overkant van La Fleuve. Dit stadsdeel vertelt een heel ander verhaal dan de wijk Makiso, waar ik nu logeer. Het plattelandsleven van Lubunga is organisch verweven met de omgeving. Het geeft de indruk van een bijna idyllische plaatje, waarbij het privéleven naadloos lijkt over te gaan in een openbaar gemeenschappelijk leven.



Hier heerst niet de hectiek van de stad. Het leven speelt zich onder de zon af, waarbij kippen en geiten deel uitmaken van het straatbeeld. Er is geen zichtbaar contrast tussen rijk en arm en nauwelijks gemotoriseerd verkeer. Een imposant kerkgebouw, centraal in het dorp, herinnert aan koloniale tijden van weleer. In de tuin repeteert het koor opwekkende gospelliederen. Er wordt blootsvoets gevoetbald op de roodgekleurde aarde en kinderen spelen er ongestoord hun spel. Voor de meest basale levensvoorwaarden is deze stadswijk, in alle eenvoud, zelfvoorzienend. Bij de rivier staat een enorme vierkante stellage van gestapelde blokken klei. Een steenoven. In het hart van de kleistapel is een holte uitgespaard, waarin houtbussels verbrand worden om de klei uit te laten harden tot bouwstenen voor het dorp.

Mijn 'missie' voor het Centre Simama zit er na tweeëneenhalve maand op. Een enerverende periode waarin ik deel uitmaakte van een samenleving die opkrabbelt uit een turbulent oorlogsverleden. Meer hierover is te lezen in een indringende reportage uit 2003 van de Belgische krant De Standaard: Kisangani kruipt langzaam uit een bijzonder diep dal. Er is intussen veel verbeterd en gelukkig zat ik aan de 'rustige' kant van het verhaal. Een plaats waar het leven ondanks alle problemen toch vooral in saamhorigheid geleefd wordt. Waar zelfs een sprankje hoop gloort voor de toekomst. Het gewelddadige verleden lijkt de bewoners alert en weerbaar te maken. Voor mij was het een ongekend inspirerende ervaring met veerkrachtige en levenslustige mensen, die in een schitterend land - soms onbeschrijflijk chaotisch - op de rand van een borrelende vulkaan dansen.